ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്‍ത്തിധ്യാനം (Dakshinamoorthi)

ഓം നമഃ പ്രണവാർഥായ ശുദ്ധജ്ഞാനൈകമൂർത്തയേ 

നിര്‍മ്മലായ പ്രശാന്തായ ദക്ഷിണാമൂർത്തയേ നമഃ

(ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യര്‍) 

പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ ജ്ഞാനത്തിനും ആധാരമായും സൃഷ്ടി സ്ഥിതി സംഹാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനായും എല്ലാ സംശയങ്ങളും ദുരീകരിക്കുന്നവനായും ജ്ഞാനികളായ മുനിമാരാല്‍ പരിസേവിതനായും ബോധാബോധ തലങ്ങളെ ഉണര്‍ത്തുന്നവനായും നിര്‍മ്മലവും ശാന്തവുമായ പ്രകൃതിയായും സകല മംഗള കാരകനായും സര്‍വ്വ ലോകങ്ങള്‍ക്കും ഗുരുവായും പ്രപഞ്ചത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന സൂര്യനായും വിരാജിക്കുന്ന സാക്ഷാല്‍ ദക്ഷിണാമൂര്‍ത്തിയെ ഞാന്‍ സാദരം വന്ദിക്കുന്നു.

ധ്യാനം : 

സ്ഫടികരജതവർണം, മൌക്തികീമക്ഷമാലാം

അമൃതകലശവിദ്യാം ജ്ഞാനമുദ്രാം കരാഗ്രേ 

ദധതമുരഗകക്ഷം, ചന്ദ്രചൂഡം ത്രിനേത്രം 

വിധൃതവിവിധഭൂഷം ദക്ഷിണാമൂർത്തിമീഡേ 

മന്ത്രം : 

(ഋഷി- ബ്രഹ്മാവ്, ഛന്ദസ്സ്- ഗായത്രി ദേവൻ- ദക്ഷിണാസ്യന്‍) 

ഓം നമോ ഭഗവതേ ദക്ഷിണാമൂർത്തയേ മഹ്യം മേധാം പ്രജ്ഞാം പ്രയച്ഛസ്വ സ്വാഹാ. 

(ചതുര്‍ വിംശാക്ഷര മന്ത്രം) 

ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഹസ്തമുദ്രയാണ് ദക്ഷിണാമൂർത്തിയുടെ ചിന്മുദ്ര(ചിത്‌=ജ്ഞാനം). ദക്ഷിണാമൂർത്തിതന്നെ വ്യാഖ്യാനം, ജ്ഞാനം, യോഗം, വീണാധരം എന്ന് നാല് രീതികളിലുണ്ട്. ഈ മൂർത്തിഭേദങ്ങൾക്ക് അതിനനുസരിച്ച് ധ്യാനവും ധ്യാനത്തിനനുസരിച്ച് സ്വരൂപവും (വിഗ്രഹം) വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. വേദാന്ത സദസ്സിലും വിദ്യാരംഭ സന്ദർഭത്തിലും  ജ്ഞാനേശ്വരനായ ദക്ഷിണാമൂർത്തിയെ സ്മരിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ദക്ഷിണാമൂർത്ത്യുപനിഷത്ത്, ദക്ഷിണാമൂർത്തിസ്തവം തുടങ്ങിയ അനേകം കൃതികളിൽ ദക്ഷിണാമൂർത്തിയുടെ സ്വരൂപ വർണന കാണാന്‍ കഴിയും. ദക്ഷിണാമൂർത്തിയെ പ്രകീർത്തിക്കുന്ന അനേകം സ്തോത്രകാവ്യങ്ങളുമുണ്ട്. ശ്രീശങ്കരാചാര്യരുടെ ദക്ഷിണാമൂർത്തിസ്തവമാണ് ഇവയിൽ പ്രമുഖം. രഥാക്രാന്ത വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്ന 64 തന്ത്രങ്ങളിലൊന്ന് ദക്ഷിണാമൂർത്തി തന്ത്രമാണ്.